استان جنگلى و باتلاقى گيلان در طول كرانه‌ى غربى بحر خزر گسترده است . آب و هواى آن بخصوص در فصل گرماى شديد بسيار غيربهداشتى است و به همين جهت اهالى فقط چهار يا پنج ماه از سال را در آن‌جا سكونت مىكنند و بقيه‌ى ايام سال را به طور چادرنشين در دره‌هاى استانهاى مجاور كه چراگاههاى خوبى دارند مىگذرانند . با اين حال اين استان بسيار حاصلخيز است . ميوه ، به‌خصوص انگور ، به‌طور وفور در آن‌جا به دست مىآيد و طعم بسيار خوبى دارد . و نيز چنين است توليد برنج كه به قسمتهاى مختلف ايران و گرجستان صادر مىشود . اهالى گيلان از كليه‌ى اهالى كشور خشن‌تر و كم‌اطلاع‌ترند . مازندران يك استان كوهستانى است كه در انتهاى جنوبى درياى خزر قرار دارد . در سابق گروه قليلى از تركها در آن‌جا گرد هم آمده ، ايلى را تشكيل دادند كه آن را قاجار ( پناهندگان ) نام گذاردند . اين ايل به دنبال وقايع و كيفياتى تا آن‌جا پيشرفت نمود كه پس از مدتى كه ايرانيها آنها را به چشم افرادى زبون مىنگريستند عاقبت امر پادشاهانى از ميان آنها برخاست . آغا محمد خان عمو و سلف فتحعلى شاه از افراد اين ايل بود . فتحعلى شاه خود در استرآباد مركز حكومتى اين استان تولد يافته است . گرچه در اين شهر خبرى از نيروى دريايى و كشتى و دريانورد نيست ، با اين حال تنها بندرى در كنار بحر خزر است كه مىتوان نام بندر بر آن نهاد . ايرانيها نسبت به دريا نفرت شديدى دارند . عراق عجم ، مركز پارتهاى باستان ، استان بزرگى است كه تقريبا در مركز ايران قرار دارد . اين استان از زنجان تا يزد منطقه‌اى را به طول قريب دويست فرسنگ و عرض متجاوز از شصت فرسنگ دربر مىگيرد . اين استان مانند ساير استانها به نواحى بزرگ تقسيم مىشود و شهرهاى مهم آن عبارتند از : اصفهان ، تهران ، كاشان ، قم ، ساوه ، قزوين ، زنجان ، همدان ، كرمانشاه و رى ( Raghes باستان ) . اين استان كه سابقا بسيار حاصلخيز بوده ، اكنون محصول آن بسيار اندك است . يك خشكسالى بسيار شديد موجب گرديد كه عده‌ى